Czy nadchodzi czas oligarchów na Północnym Kaukazie?

4 stycznia Viedomosti poinformowały, że znany inguski milioner Michaił Gucerijew odkupił od Olega Deripaski 100% akcji firmy naftowej Russnieft za 600 mln dolarów. Tym samym przedsiębiorstwo wróciło do rąk dawnego właściciela, znajdującego się do niedawna w konflikcie z Kremlem. W 2007 r. władze rosyjskie oskarżyły Gucerijewa o złamanie prawa podatkowego i zmusiły do opuszczenia kraju po uprzedniej sprzedaży praw własności do firmy. Inguski przedsiębiorca zobowiązał się do spłaty długów Rusnieftu, które szacuje się na 6 mld dolarów.

W trakcie dorocznego wystąpienia prezydenta FR przed Zgromadzeniem Federalnym Miedwiediew zapowiedział mianowanie specjalnego urzędnika odpowiedzialnego za sytuację na Północnym Kaukazie. Od tego czasu trwają spekulacje na temat potencjalnych kandydatów na to stanowisko, wśród nich wymienia się m.in. Gucerijewa. W grudniu 2009 umorzono postępowanie karne wobec inguskiego biznesmena.

Istnieje również taka możliwość, że Kreml liczy na pomoc Gucerijewa w opanowaniu sytuacji w Inguszetii. Pomimo osadzenia na stanowisku prezydenta Junus-bek Jewkurowa w republice, wciąż jest niespokojnie. Niewykluczone, że Moskwa przy pomocy autorytetu i pieniędzy właściciela Russnieftu będzie próbowała rozwiązać niektóre problemy Inguszetii.

Warto przypomnieć także, że innym oligarchą wymienianym jako potencjalny „namiestnik ds. Kaukazu” pozostaje związany z Dagestanem Sulejman Kerimow. Wcześniej pojawiały się słuchy o jego ewentualnym mianowaniu na prezydenta republiki. Niemniej jednak nazwisko oligarchy nie figuruje na oficjalnej liście kandydatów przedstawionej przez Miedwiediewa.

Czy zatem Kreml sięgnie po Gucerijewa i Kerimowa w celu złagodzenia napięć panujących w Dagestanie oraz Inguszetii?

Podsumowanie roku na Północnym Kaukazie

Oto jak przedstawia się w liczbach mijający 2009 r. według oficjalnych źródeł :

•W Rosji doszło do około 900 przestępstw o charakterze „terrorystycznym”.
•90% z nich miało miejsce w Inguszetii, Dagestanie i Czeczenii.
•Służbom bezpieczeństwa udało się zlikwidować około 400 i zatrzymać ponad 700 bojowników i 130 ich współpracowników.
•Zlikwidowano około 470 schronów i baz z uzbrojeniem, skonfiskowano 442 fugasy, ponad 1,5 sztuk broni palnej i 5 ton materiałów wybuchowych.
•Od początku 2009 r. zarejestrowano także ponad 27 tysięcy przestępstw związanych z nielegalnym handlem bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi.

Co ważne, nie podano jakie straty wśród swoich funkcjonariuszy poniosły rosyjskie służby bezpieczeństwa i rosyjska armia. Zdaniem opozycyjnego wobec Kremla dyrektora Instytutu Analiz Ekonomicznych Andrieja Iłłarionowa liczba ta sięga około 300 osób.

Biorąc pod uwagę powyższe dane, jakie są zatem perspektywy na przyszły rok dla Kaukazu? Raczej niezbyt dobre. Świadczy o tym chociażby najnowsze opublikowane nagranie przywódcy kaukaskich mudżahedinów emira Doku Umarowa, który zapowiedział na nowy rok kolejne zamachy w Rosji, w tym również na cele cywilne. Jak pokazał zamach na Newski Ekspres i intensyfikacja działań północnokaukaskiej partyzantki, Moskwa nie jest przygotowana do zwalczania coraz poważniejszych zagrożeń asymetrycznych.

P.s. 1 Powody do zmartwień ma także Azerbejdżan, w którego stolicy – Baku doszło wczoraj do samobójczego zamachu. Według wstępnych doniesień obyło się na szczęście bez ofiar (poza samym zamachowcem). Nieznane są motywy kierujące mężczyzną, lecz biorąc pod uwagę, że nie było to pierwsze tego typu zdarzenie w stolicy Azerbejdżanu, przeciwdziałanie podobnym aktom przemocy będzie dla azerbejdżańskich władz jednym z głównych wyzwań 2010 r.

P.s. 2 Nawiązując do postu na temat handlu bronią na obszarze postsowieckim zauważam, że zgodnie z odczytem zaprezentowanym przez członków antyterrorystycznej komisji w 2009 r. przechwycono dostawy uzbrojenia z Abchazji i Osetii Południowej dla północnokaukaskich bojowników.

Grudzień w Inguszetii

Inguszetia jest obecnie najmniej stabilną z republik Północnego Kaukazu. W środę 16.12.2009 r. w Nazraniu w wyniku eksplozji podłożonej bomby zginęły dwie osoby, a dalsze dwie odniosły obrażenia. Jak się okazało ofiarami byli bliscy krewni zamordowanego 25.10.2009 r. w Kabardyno-Bałkarii znanego inguskiego opozycjonisty i biznesmena Makszaripa Auszewa.
Dzisiaj w godzinach popołudniowych, tym razem w samobójczym zamachu bombowym na tzw. Ekażewskim rondzie zginęła jedna, a 23 osoby zostały ranne (w większości funkcjonariusze struktur siłowych). Kilka godzin później w Nazraniu w wyniku ostrzału przeprowadzonego przez nieznanego sprawcę/sprawców śmierć poniosło dwóch oficerów FSB.
Co pokazują te wydarzenia? Przede wszystkim niezdolność, pomimo szczerych chęci, obecnego prezydenta Inguszetii Junus-bek Jewkurowa do zapanowania nad sytuacją republice. Nie ma w tym nic dziwnego patrząc na owoce i metody pracy działających w regionie struktur siłowych. Do zamachu na Ekażewskim rondzie, podobnie jak to było z próbą zabójstwa Jewkurowa, użyto samochodu skradzionego w okręgu moskiewskim. Rodzi się pytanie, czy to przypadek, czy też istnieją jakieś związki pomiędzy działającymi w Moskwie grupami przestępczymi i kaukaskimi bojownikami? A może w stolicy Rosji funkcjonuje komórka odpowiedzialna za realizację podobnego rodzaju „zamówień” albo partyzanci uzupełniają braki w wyposażeniu przy pomocy inguskiego półświatka? Czy rosyjskie służby zajmują się poszukiwaniem odpowiedzi na to pytanie? Niekoniecznie. Równie dobrze można założyć, że w miarę swobodne poruszanie się kradzionym samochodem na Kaukazie nie jest niczym niespotykanym oraz niewykonalnym. Przy obecnym poziomie korupcji i „profesjonalizmu” w organach ścigania jest to całkiem prawdopodobne.
Inną sprawą są służby specjalne, których okiełznać nie zdołał nawet Jewkurow. Po raz kolejny są na to dowody. To właśnie zdaniem świadków rosyjskie służby specjalne ponoszą odpowiedzialność za podłożenie ładunków wybuchowych w samochodzie krewnych Auszewa.
Pomimo nadejścia sezonu zimowego, aktywność bojowników w Inguszetii jedynie nieznacznie zmalała. Zobaczymy, co będzie dalej.

Stanley Greene o Kaukazie

Zachęcam do zapoznania się z pracami jednego z ciekawszych fotoreporterów od lat pracujących na Kaukazie.

Galeria 1
Galeria 2

Uwaga niektóre zdjęcia są drastyczne.

Wieści z Kaukazu

- Raport Komisarza Praw Człowieka Rady Europy Thomasa Hammarberga na temat sytuacji w Inguszetii i Czeczenii.
- Raport Memoriału na temat sytuacji na Północnym Kaukazie w okresie lipiec – październik 2009.
- Kolejne echa partyzanckiej wojny w Dagestanie. Islamscy bojownicy tym razem zastrzelili dowódcę oddziału szybkiego reagowania milicji (SOBR) Szapi Aligadżyjewa .
- Na celowniku bojowników w Dagestanie ponownie znalazła się także magistrala energetyczno-transportowa. Rosyjskie służby wykryły i rozbroiły ładunek wybuchowy założony na gazociągu Mozdok – Gazimagomed . Natomiast zneutralizować nie udało się bomby, która eksplodowała około godziny 20 na Północnokaukaskiej trasie kolejowej w południowym Dagestanie w okolicy stacji Tarki.
- UE i Gruzja porozumiały się w sprawie uproszczenia reżimu wizowego .
- KavkazCenter kilka dni temu napisał o projekcie „Jermołow”

12 miesięcy Jewkurowa

Raport w języku angielskim do przeczytania na stronie The American Committee for Peace in the Caucasus.

Natomiast Rosyjska Gazeta publikuje ciekawy wywiad z prezydentem Inguszetii.

Porządki w Inguszetii

O trudnej sytuacji w Inguszetii i próbach zapanowania nad sytuacją w republice napisał dzisiaj Iwan Suchow w „Czasie Nowości”. W artykule pt. „Taki człowiek się pojawi” autor w odpowiedzi na ostatnie wystąpienie prezydenta Miedwiediewa opisuje m.in. w jaki sposób inguskie władze zwalczają nielegalne praktyki stosowane przez rosyjskich wojskowych i służby specjalne względem ludności inguskiej.

Krytycznie o Jewkurowie

Dzisiaj dla odmiany na rosyjskojęzycznych łamach RFE/RL opublikowano bardzo ciekawą dyskusja podsumowująca rok rządów prezydenta Inguszetii Junus-bek Jewkurowa. W gronie komentatorów znalazł się m.in. Sergiej Markedonov .

Kommiersant o Północnym Kaukazie

Dwa dni temu Kommersant opublikował trzy bardzo ciekawe teksty o obecnej sytuacji na Północnym Kaukazie. Dla tych, którzy jeszcze nie czytali polecam zwłaszcza wstrząsający wywiad ze znanym inguskim pisarzem Issą Kodzojewym.

"С ингушей резьба сорвалась"
Ингушетия. Морг
"Заявления о применении пыток делаются на территории всей России"

Kolejna wersja śmierci Auszewa

Связного уничтожить
Dziennikarka Nowej Gazety Olga Bobrowa rozważa dlaczego za śmiercią Auszewa może stać prezydent Czeczenii Ramzan Kadyrow.

Domysły w sprawie Auszewa

Pojawiły się pierwsze oficjalne komentarze w sprawie niedzielnego zabójstwa Makszaripa Auszewa. Komitet Śledczy przy Prokuraturze FR wysunął, aż pięć potencjalnych motywów zamachu. Wśród nich najbardziej prawdopodobnym wydaje się publiczna działalność Auszewa. Inne wymieniane wersje wiążą się z obowiązkami zawodowymi wykonywanymi przez poszkodowanego. Obok działalności biznesowej i związków z przestępczym półświatkiem, znalazła się tutaj kwestia osób w sprawie, których toczą się dochodzenia w związku z ich udziałem w protestach mających miejsce w grudniu 2007 r. i styczniu 2008 r. w Nazraniu (Auszew obiecał uczestnikom akcji uniknięcie odpowiedzialności prawnej). Śledczy zbadają także, czy za zabójstwem nie stoją krewni Tauzjeły Dzejtowoj (rannej w zamachu) podejrzewanej o romans z liderem inguskiej opozycji.
W sprawie śmierci Auszewa wypowiedział się na falach radia Echo Moskwy także prezydent Inguszetii Junus-bek Jewkurow, który stanowczo zaprzeczył jakimkolwiek oskarżeniom o jego udział w zabójstwie opozycjonisty. Słowa inguskiego lidera potwierdził przewodniczący inguskiego oddziału "Memoriału" Timur Akijew (czemu zaprzecza Róża Malsagowa). Zdaniem działacza, odpowiedzialność za morderstwo niesie były prezydent Inguszetii Murat Zjazikow.
Co ważne Jewkurow oficjalnie przyznał , że w śmierć Makszaripa Auszewa mogą być zamieszani "siłowicy" (pracownicy struktur siłowych).

Film o Inguszetii

Evan Williams Russia's Hidden War .

Północny Kaukaz dalej niestabilny

Dużo dzieje się na Północnym Kaukazie.

22 października szef Komisji Śledczej przy Prokuraturze Generalnej Rosji Aleksander Bastrykin ujawnił , że w 2009 r. zarejestrowano 513 przestępstw o charakterze terrorystycznym (wzrost o 57% w porównaniu do zeszłego roku). Miesiąc wcześniej, 29 września szef MSW FR Raszyd Nurgalijew poinformował o 270 zabitych i 450 aresztowanych tylko w bieżącym roku bojownikach. W styczniu 2009 r. rosyjskie władze mówiły o niewielu ponad 600 partyzantach działających w Czeczenii i Inguszetii.

W piątek 23 października osoba zidentyfikowana jako Biesłan Basztajew, emir Urus – Martanu podjął nieudaną próbę zamordowania prezydenta Czeczenii Ramzana Kadyrowa oraz jego bliskiego współpracownika, deputowanego do rosyjskiej Dumy Adama Delimchanowa (poszukiwanego przez Interpol w związku ze śmiercią Sulima Jamadajewa w Zjednoczonych Emiratach Arabskich). Zamachowiec wjechał samochodem wypełnionym ładunkami wybuchowymi na terytorium budowanego przy prospekcie Kirowa w Groznym kompleksu pamiątkowego, gdzie został zastrzelony przez snajpera.

Jak pokazała noc z 24 na 25 października bojownicy w Dagestanie rozszerzyli swoją strategię o działania wymierzone w infrastrukturę transportową . W kirowskim rejonie Machaczkały doszło do eksplozji ładunku wybuchowego założonego na torach kolejowych w wyniku, czego ruch pociągów do i z stolicy został sparaliżowany. W incydencie nikt nie zginął.

W niedziele 25 października w Nalczyku niezidentyfikowani sprawcy zamordowali Makszaripa Auszewa , byłego właściciela opozycyjnego portalu internetowego Ingushetia.org (wcześniej ingushetia.ru) i znanego inguskiego działacza politycznego. W zamachu ciężko ranna została także jego siostra cioteczna.
Do stolicy Kabardyno – Bałkarii Makszarip Auszew udał się celem odwiedzenia krewnych. Przy wjeździe do Nalczyku jego samochód ostrzelali nieznani napastnicy.
Zdaniem inguskiego opozycjonisty Magomeda Hazbijewa winę za wydarzenie ponosi prezydent Inguszetii Junus-bek Jewkurow oraz jego poprzednik Murat Ziazikow. Działacz przewiduje, że jest kolejnym celem na liście zabójców.
15 września niedaleko Nazrania nieznani sprawcy próbowali porwać Makszaripa Auszewa jednakże dzięki pomocy przypadkowych świadków i lokalnych funkcjonariuszy milicji napastników udało się odpędzić.
31 września w Nazraniu został zamordowany główny opozycjonista i właściciel portalu Ingushetia.org Magomed Jewłojew. W listopadzie 2008 r. z kierowania portalem zrezygnował jego współpracownik Makszarip Auszew, który z powodu obaw o własne życie planował wkrótce wyjazd do Turcji.